Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

Groepsfoto 2007 Groepsfoto 2009 Aanwinst verkiezingsaffiche 2020 bezoek aan hoeve Veltem (juni 2019)

Historiek en analyse WHSK

Ontstaan

Op 25 november 1987 kwamen enkele Sint-Kruizenaars samen bij Chris Weymeis in de Dampoortstraat 155 om te “brainstormen” over de oprichting van een geschiedkundige kring te Sint-Kruis, met als werkgebied: de gemeente Sint-Kruis met Vivenkapelle (tot 1977) en het vroegere St.-Kruis-binnen-Brugge d.w.z. de Sint.-Annaparochie tot 1688. Het doel was het bestuderen van het werkgebied in al zijn facetten (geschiedenis, cultuur, geografie en natuur).

Deze “Werkgroep Geschiedenis Sint-Kruis” zou volgende activiteiten organiseren: voordrachten, wandelingen, bezoeken, publicaties, enz. Om dit te bereiken zou een documentatiecentrum worden uitgebouwd en zou men de hulp van ALLE Sint-Kruizenaars inroepen, om foto’s, bidprentjes, overlijdensberichten, affiches, kortom ALLES te verzamelen  wat te maken heeft met Sint-Kruis en zijn bewoners.

De feitelijke start was op 27 februari 1988. Tot de oprichters van de Werkgroep Geschiedenis Sint-Kruis behoorden Luc Blanckaert, Carlos Jansseune (†), Léon Geers (†), Omer Goens (†), Ronny Vanaelst, Ewald Vancoppenolle, André Vanhulle (†), Albert Vermeulen (†), Chris Weymeis en Dries Weyts. Ze sloten zich aan bij de Brugse Heemkundige Kring Maurits van Coppenolle.

Publicaties en collecties

Intussen heeft de werkgroep verschillende wandelingen en tentoonstellingen met bijbehorende brochures uitgewerkt rond diverse aspecten van de gemeente. Gaandeweg evolueerden de brochures naar verzorgde veelkleurige publicaties. Een waardevol initiatief is bv. de reeks transcrpties van 18de en 19de eeuwse ommelopers (bv. de Wateringe van den Brouck en van Sint-Kruis, van de Paallanden, van het Sijsseelse en van Male).

Een tweede luik van onze werking is het verzamelen van documentatie over de deelgemeente Sint-Kruis: krantenknipsels, reclamefolders, tijdschriften, kaarten, foto's, foto's van schilderijen, publicaties en andere documenten. De collectie heeft bijna 4000 illustraties over Sint-Kruis en Vivenkapelle. In 1997 werd de documentatie van de overleden heemkundige Carlos Jansseune door zijn broer Joris in bewaring gegeven. Dit fonds bevat boeken, kaarten, postkaarten en documentatie over de gemeente en een aantal interessante publicaties over diverse heemkundige onderwerpen.

Beschermen van erfgoed

De werkgroep heeft ook oog voor het roerend en onroerend erfgoed in Sint-Kruis. Zo stelden leden bv. vast dat de paalsteen uit 1748 op het grenspunt Sint-Kruis - Assebroek - Oedelem in het domein Ryckevelde aan het ‘vergaan’ is. Onmiddellijk werd contact opgenomen met de bevriende heemkundige kringen van Assebroek en Beernem.  

In de Bisschopsdreef trof de werkgroep dan weer een afsluitingssteen uit 1753 aan die een barst vertoonde. Een brief aan het Brugse schepencollege resulteerde in een vakkundige herstelling. In de Prins Albertstraat vond de werkgorep dat een burgerwoning met authentiek schrijnwerk met glas-in-lood uit 1898 het beschermen waard was. Wanneer de concessie van het artdeco graf van dorpsfiguur Jerôme Pringier bijna verstreken was, werd meteen het initiatief genomen om de vergunning over te nemen. Een plaatje op de grafzerk herinnert daaraan. Zo werd ook de grafplaat van de Duinheren, die vervaarlijk aan het verweren was, werd gered. In 2003 kon het project Kerkjubileum Heilig-Kruisverheffing 1853-2003, dat de hoofdkerk van Sint-Kruis als ‘vroeg voorbeeld van rijpe neogotiek’ in de kijker stelde, rekenen op de werkgroep. Maar ook voor het militair bouwkundig erfgoed heeft de werkgroep aandacht. Zo werd samen met de Simon Stevinstichting uit Antwerpen om de verschillende bunkers die nog te vinden zijn, geïnventariseerd.

Daarnaast verliezen we ook het authentieke landschappelijk uitzicht van de gemeente niet uit het oog. Zo werd er gepleit voor het heraanplanten van knotwilgen aan de waterloop de Ede, de heraanleg van een brugje aan de Spijkerswegel en het doortrekken van het fiets- en wandelpad in de Polderstraat. Een zomerse fietstocht door De Broek leerde de waarde van dit uitzonderlijk stuk natuurdomein beter kennen.

Een realisatie om trots op te zijn is de conservering van enkele waardestukken uit de voormalige Sint-Henricusschool in de Moerkerkse Steenweg. Zo werd het Heilig-Hartbeeld van Michel Poppe van de sloophamer gered en prijken de brandglasramen van Joost Maréchal nu in het lokaal. Een teruggevonden grafsteen van een strodekker uit de jaren 1500 hangt dank zij de WHSK zichtbaar in de kerk.

Sinds 1997 fotografeert de werkgroep alle straten in Sint-Kruis. Met dit stratenproject blijft het actuele straatbeeld voor de komende generaties vastgelegd en kan men het bouwkundig en landschappelijk erfgoed van Sint-Kruis beter in kaart brengen.

Actuele Werkgroep Heemkunde Sint-Kruis

Naar aanleiding van het 20-jarig bestaan in 2007 besloot de Werkgroep Geschiedenis Sint-Kruis zijn naam te wijzigen in Werkgroep Heemkunde Sint-Kruis. Verjonging en het vuur brandend houden blijft een bestendige uitdaging. Toch slaagt de werkgroep er in nieuwe actieve leden aan te trekken met sterke interesse voor Sint-Kruis. We zijn fier op de gezonde sfeer en actieve medewerking van de leden.

De deelwerkgroep 'Narchievelingen' komt maandelijks samen om de aanwinsten of collecties te ontsluiten, te inventariseren en te digitaliseren. Wie beroep wil doen op iets uit de collectie voor persoonlijk onderzoek, een publicatie of expositie kan bij ons terecht. Dienstbaarheid en publiekswerking staan hoog in ons vaandel. 

De werkgroep bezoekt ook af en toe interessante exposities of sites zoals de kastelen De Spyker, Les Fayards, Rooigem, het grafelijke slot van Male, ... We testen ook heemkundige wandelingen uit om die dan open te stellen voor geïnteresseerden.

Via de website probeert de WHSK de kennis en collecties te delen met het ruimere publiek. Je vindt er ook meer info over de voorbije publicaties en tentoonstellingen en inzage in de collecties. Steeds meer particulieren en verenigingen vinden hun weg naar onze collectie om te schenken of te raadplegen.

Vroegere leden

Blijven bestaan kan enkel dank zij wie de fakkel doorgeeft en wie die overneemt. Ook Geert Van Poucke (†), André Van Hulle, Omer Goens (†), Leon Geers (†) Carlos Jansseune (†), Filip Degraeve (†), Luc Blanckaert, Albert Vermeulen (†), Eric Huys, Yvette Kemel, Guido Stellamans, Ronny Vanaelst, Werner De Meester, Pol Declercq, Walter Smolders, Dirk Callewaert, Marcel Dhoore, Charles Focke en Jef Vermeulen maakten ooit deel uit van de werkgroep. Hun inbreng blijft waardevol.

 

Deze korte historiek is gebaseerd op een tekst van Yvette Kemel met medewerking van Filip Degraeve (†) en geactualiseerd door Eric Colenbier (februari 2020)

 

 

 

 

 

 

a