Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

Doornut

doornut

Heemkundige wandeling in de wijk DE DOORNHUT - VOSSENSTEERT
 

In november 2018 en maart 2019 trokken WHSK-leden en hun partners door het gebied tussen Doornhut en Vossensteert dat vanaf de jaren 1930 verkaveld werd. Sommige villa’s dateren van die tijd. Onze secretaris Ludo Vandamme was gids van dienst en voorzien van het nodige kaart- en beeldmateriaal. Waar stond de galg van de baronnie Male? Waar liep de Gemene Weideweg oorspronkelijk? Wie waren de oorspronkelijke grondbezitters en bewoners van de bosrijke gebieden? Waarom noemden sommigen dat gebied ‘het einde van de wereld’? Onderstaand verslagje kan de geïnteresseerde aanzetten tot een heemkundige wandeling of fietstocht doorheen de wijk (tekst en foto’s: Eric Colenbier en Ludo Vandamme, mei 2019)

Kruispunt Moerkerkse Steenweg en oorspronkelijke Gemende Weideweg Noord.

Dit kruispunt heette vroeger ‘Duivelsdoornhut’. Reeds in de 16de eeuw stond hier, langs de Duivelsdoornhutstraat naar de Vossensteert, de herberg en hoeve ‘Vogelzang’. Die werd afgebroken in 1996. De straat ‘Vogelzang’ herinnert hieraan. Hier stopte in de eerste helft van de 19de eeuw de dieseltram naar Aardenburg. De huidige bebouwing, ook het trapgevelhuis, is jonger, en vervangt de oorspronkelijke werkmanshuisjes. De verkorte naam van het gehucht en de straat, Doornhut, dateert van 1946 en is ook te lezen op de gevelsteen van Moerkerkse Steenweg 493. De straat Doornhut volgt het traject van de Gemene Weideweg die teruggaat tot de vroege middeleeuwen, een schaapsweg die vertrekt vanuit Assebroek en leidt naar de zilte graslanden in de drooggevallen kustvlakte. Later bleef de weg aan boeren gebruiksrecht geven om hun belendende weiden te bereiken. Eenmaal over het rond punt heet de weg Gemene Weideweg Noord en loopt doorheen de polders tot over de Damse Vaart, die hem begin 1800 doorsneden heeft, naar Koolkerke.

rond punt

Doornhut 19 De Zandberg

de doornut 19

Het rustieke woonhuis nr. 19, ‘De Zandberg’, verwijst naar de ‘Bergen’, een zandige hoogte die zich uitstrekt in de driehoek Brieversweg, Doornhut en Moerkerksesteenweg. In het begin van de 19de eeuw was dit onderdeel van het grootgrondbezit van de Brugse notabele familie Versaevel. Later werd een groot stuk van dit bosrijk gebied verworven door de Brugse bakkersfamilie Van Mullem, omstreeks 1933 bouwheer van het huis “De Zandberg”, ontworpen door de Brugse architect Firmin Koentges. De tuin liep tot de Brieversweg. Enkele kavels daarvan werden in de jaren 1990 door de juffrouwen Maria en Lieve Van Mullem verkocht.

Van Mullems

 

Frank Lateur (= Stijn Streuvels, 1871-1969), die als bakkersgast in de leer ging bij de Brugse bakkerij Van Mullem (rechtover de stadsschouwburg), bleef, ook als gevierd schrijver, contact houden met de familie. Zo was hij vaker te gast op het buitengoed van de Van Mullems aan de Doornhut. (op de foto de staande figuur). "Foto website Van Mullem, Brugge"

Doornut 66

 

Doornhut 66.
De oudste villa van de wijk. Alain Deryckere, eigenaar en bewoner, deed onderzoek naar zijn huis. Het werd gebouwd in 1941 en in de jaren 1950 verbouwd en uitgebreid. Voordien stond hier amper een woning. De Gemene Weideweg tussen de herbergen Vossensteert en Vogelzang liep tussen het donker bosgebied van Maleingreau d’Hembise en de velden van het Magdalenagoed. Wie daar ging wonen vestigde zich aan ‘het einde van de wereld’..… Verder was er niets…

Doornhut 71-73:

de huisjes staan al getekend op de Ferrariskaart van 1778, maar zijn later uiteraard verhoogd en verbouwd. Ze behoorden tot het Magdalenagoed en waren de enige huisjes. Ze staan dwars op de Doornhut volgens het traject van de vroegere weg van Puienbroek naar Brugge.

Doornut 71-73 Doornut 71-73
Doornut 64

 

Doornhut 64
Aanvankelijk keek dit huis, samen met zijn buur, uit op een grote zandvlakte, in de 19de en begin 20ste eeuw oefenterrein voor de militairen uit de kazerne van de Langestraat en  vandaag het terrein van onder meer Carrefour en Mediamarkt. In de jaren 1930 maakte de zweefvliegclub Avia er gebruik van. Op deze plaats, op de hoek met de Beukenlaan, was hun clubhuis.

Kastanjelaan 2 en 4:

Dit kasteeltje van de familie Verstraete werd gebouwd in 1933 en in de jaren 1960 aangepast tot twee aparte woningen. Oorspronkelijk was dit een hoeve, in de Hollandse Tijd bewoond door Judocus Van Cleemput, burgemeester van Sint-Kruis van 1811 tot 1830.

Kastanjelaan 2 en 4

Bouwaanvraag  januari 1911 van Joseph Verstraete voor de bouw van (paarden)stallingen en voedselhuis voor zijn haras (=paardenfokkerij) in de huidige wijk Kastanjelaan (document uit Stadsarchief Brugge). De “écuries” (paardenstallen) van Jules en Joseph Verstraete, nabij zijn kasteeltje, waren tot in Engeland vermaard bij “zokees” (jockeys). Het leven op het haras Verstraete wordt sappig beschreven door Magda Cafmeyer in Biekorf, jaargang 1966. De stallen werden ca. 1960 ontmanteld; de bakstenen werden hergebruikt voor de bouw van de huizen Brieversweg nrs. 95 en 97.

bouwaanvraag 1911

Brieversweg nr. 91.
Eén gebouwtje met torentje van het vroegere haras Verstraete moest blijven staan en is nog te zien als tuinhuis in de tuin van Brieversweg 91.
Zo uitgestrekt was het vroegere domein.

Brieversweg 91

Hagedoornlaan-Kastanjelaan:
Hoe zag de wijk er vroeger uit? Ludo Vandamme toont de verkavelingsplannen van Michel Van Maele uit de jaren 1960.

Hagedoornlaan-kastanjelaan

Eikenberg tussen nrs. 25 en 27:

Tussen de struiken achter de Carrefour ligt een betonnen oorlogsrelict uit WO II. De naam Eikenberg verwijst naar de 17de eeuwse leenhofhoeve ‘Ekenberg’: de met eiken begroeide zandrug. Waar nu het cohousingproject Eikenberg is, was vroeger een ‘rendez-vous’ huis gevestigd, luisterend naar de exotische naam ‘Don Pedro’.

Oorlogrelict WO II

Galgenveld hoek Brieversweg-Beukenboslaan.
Wat nu Doornhut heet, vormde tijdens het ancien régime (vóór 1795) de grens tussen de heerlijkheid Male en de heerlijkheid Sijsele. Ver weg van kasteel en dorp kozen de heer en de schepenen van Male deze site langs de Brieversweg uit voor het plaatsen van een galg. Die is gelukkig verdwenen. De lindebomen in cirkelvorm zijn zwijgende getuigen van de plaats waar tientallen veroordeelden werden terechtgesteld. Begin 1900 werd de Brieversweg ‘Galgestraat’ genoemd, maar sinds 1948 omwille van de residentiële wijk opnieuw Brieversweg. Deze middeleeuwse weg (‘naar Antwerpen’) liep tot in Sint-Laureins (Oost-Vlaanderen) langs pachteigendommen van de graaf, vermeld in een ‘brief’ of rol. De rentmeester of briever haalde via die weg ook de pacht op.  

Galgenveld hoek

Maleingreaustraat koetshuis:
Dit koetshuis, nu omgebouwd tot woonhuis, behoorde tot het 19de-eeuwse kasteeldomein Puidenbroek of Puienbroek. Het kasteeleigendom behoorde in de 19de en 20ste eeuw  toe aan onder meer de adellijke familie Goupy de Beauvolers, agronomen en plantenliefhebbers, en nadien aan Maleingreau d’Hembise tot de residentiële verkaveling deze eeuw. Een middeleeuwse parallelle weg (vandaag Driekoningenweg en Leopold De Bruynestraat) tussen de huidige Maalse en Moerkerkse Steenweg verbond het domein met de stad, wat wijst op het belang van de site.

Koetshuis

Maleingreaustraat villa:
De op 18 november 2017 uitgebrande villa in koloniale stijl, gebouwd in 1934, had vijvers en brede grachten. Erachter ligt een ijskelder. Hier stond al in de 14de eeuw een herenhoeve, later omgebouwd tot kasteel.

Maleingreustraat villa

Een bron op het domein Puienbroek voedt de beek die langs de tuinen van de villa’s uit de Vuurkruisenlaan loopt naar de vijvers van het kasteel van Male (kasteel De Vijvers, nu Hotel-Restaurant Lodewijk van Male). Vanaf de 13de eeuw waren die vijvers via een loden pijp onder of langs de Pijpeweg verbonden met Damme om de stad van drinkwater te voorzien. Ook de Malelei ontspringt hier.

Bron domein Puienbroek

Maalse Steenweg 402
Deze villa werd in 1934 gebouwd in opdracht van barones de Maleingreau d’Hembise tussen de Puienbroeklaan en de Maalse Steenweg. Ernaast loopt tot aan de Maalse Steenweg een trage weg als verlengde van de Puienbroeklaan.

Maalsesteenweg 402

Bos en Lommer:
Op de hoek Maalse Steenweg – Bos en Lommer, was van 1939 tot 2007 het familiebedrijf N.V. Houthandel en Zagerij De Pourcq actief. Stichter René De Pourcq kocht het stuk bosgebied van graaf Maleingrau-d’Hembize in en bouwde er een kleine villa als zomerhuis en een zagerij. Naderhand kwamen daar loodsen bij voor de productie van fineerhout (1950), blokplaten (1955), triplex, meubelpanelen en deuren (1962). In 1997 kocht de Antwerpse Groep Swinnen het bedrijf over, maar behield de naam N.V. De Pourcq. In 2007 werd het terrein openbaar verkocht voor villabouw. Enkele statige beuken en de straatnaam ‘Houtzagerijstraat’ getuigen van de vroegere bestemming.

Zagerijstraat De Pourcq

Maalse Steenweg 364:
Volgens een oude kaart volgt deze oprit nog het oorspronkelijke traject van Gemene Weideweg die te volgen is via de Engelendalelaan (er recht tegenover),  Ter Heide en Gemene Weideweg Zuid naar de Assebroekse meersen. De huidige Maalse Steenweg dwarst dus die middeleeuwse schaapsweg die langs Puienbroek liep en opgegaan is in de verkaveling. Vanaf De Linde is die opnieuw merkbaar als de Doornhut. Het nabijgelegen kruispunt de Vossensteert verwijst naar de 15de eeuwse herberg De Vossesteert.    

Maalse Steenweg 364