Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

 

Herbergen in Sint-Kruis in het jaar 1807
BdS 1995/4

Op 21 juli 1807 moest de burgemeester van Sint-Kruis, Valentin Jacoby, aan de
prefect laten geworden van de logiesmogelijkheden die de herbergen op zijn gemeente hadden. Dit gebeurde in het vooruitzicht van mogelijk inkwartiering van soldaten.

Jacoby gaf een overzicht van de vijftien herbergen die Sint-Kruis telde, maar liet weten dat er geen enkele logies verstrekte. Alle herbergen waren "maisons de refaîchement", cabaretten of huizen waar alleen bier en jenever geserveerd werd en waar zowel de Sint-Kruisenaars als de Bruggelingen ontspanning kwamen zoeken. Van de herberg van Charles Savaete vermeldde Jacoby dat de Bruggelingen er op zon- en feestdagen met de handboog kwamen schieten. Over alle herbergiers wist Jacoby niets dan goeds te melden: "rustige man eerlijk man - van goed gedrag - van goede zeden" was de beschrijving die hij ze meegaf. De enige herbergierster, weduwe Mattheus, was een "eerlijke vrouw". In Sint-Kruis Oud en Nieuw schreef Magda Cafmeyer dat er in 1664 op Sint-Kruis en Male zeventien herbergen waren. Anderhalve eeuw later was het aantal ongeveer gelijk gebleven. Jacoby vermeldde vijftien herbergen op Sint-Kruis en Vivecapelle. Ook op Male waren er een paar cafés, maar zonder duidelijke reden nam hij die in zijn lijst niet op. De burgemeester gaf alleen de naam van de waard, zonder herbergnaam en met een benaderende locatie, zodat het niet helemaal duidelijk is over welke herbergen het precies ging.

Hierna volgt de lijst van herbergiers met opgave van de ligging zoals door Jacoby vermeld. Tussen haakjes: het huisnummer zoals het door hem werd opgegeven. We geven telkens onze gissing over welke herberg het ging, met daarbij het volgnummer waaronder die in de studie van Magda Cafmeyer vermeld werd.

1. Joseph Vanneste, "op de baan naar Gent, dicht bij de Kruispoort" (nr. 2). Waarschijnlijk De Arend (17).
2. Francois Valcke "op 200 meter van de Kruispoort" (nr. 170). Waarschijnlijk De drie Koningen (6). In 1796 werd F. Valcke lid van de schuttersgilde Sint-Kruis, waar hij ingeschreven werd als "hospes van d'herberge by de Cruyspoort".
3. Joseph Van Renterghem, "halverwege tussen Brugge en Male" (nr. 154). Waarschijnlijk Het Schaak (7).
4. Charles Bovin, "op 300 meter van de Kruispoort" (nr. 176).Waarschijnlijk De Fortuin (8).
5. Charles Savaete, "bij de kerk, schutterslokaal voor de stedingen op zon- en feestdagen" (nr. 7).Waarschijnlijk Het Schuttershof (14). In 1792 werd Ch. Savaete lid van de schuttersgilde Sint-Kruis. Hij was ook gemeenteraadslid.
6. Jacques Neyts, "bij de kerk" (nr. 10). Waarschijnlijk De Olifant (15), later het Gildenhuis. Dit was het lokaal van de schuttersgilde van Sint-Kruis.
7. Frans Meulebroeck, "200 meter van de kerk, richting Damme" (nr. 43). Waarschijnlijk Het Zwart Huis (2).
'8. Frans De Smidt, "200 meter van de kerk, richting Moerkerke" (nummer niet vermeld).
Waarschijnlijk De Vogelzang (22).
9. Weduwe Mattheus, "op het kanaal naar Damme" (nr. 54). Waarschijnlijk 't Apert je (blz. 31).
10. Arnold Coppens, "plaats Lettenburg richting Moerkerke" (nr. 102). Waarschijnlijk Lettenburg (23).
11. Jacques Vlaminck, "op Vyve" (nr. 82).Waarschijnlijk De Zwaan (24).
12. Philemon De Brabander, "op Vyve" (nr. 89). Waarschijnlijk De Kroon (25).
13. Jean De Ceuninck, "op Vyve" (nr. 122). Waarschijnlijk Sint-Joris (26).
J. De Ceuninck was gemeenteraadslid. 
14. Jean Cauwelier, "op Vyve" (nr. 138). Magda Cafmeyer noemde slechts drie herbergen in Vive Capelle.
15. Livinus Seynave "bij de Brugse gracht op de kanaaldijk van de Damsevaart" (nr. 4). Waarschijnlijk De vijf ringen (1).

Andries Van den Abeele

Bron:
Stadsarchief Brugge, Archief Sint-Kruis, register uitgaande brieven 1806-1808 (Inventaris nr. 58). Literatuur:
M. Cafmeyer, "Sint-Kruis oud en nieuw", SintKruis, 1970.
R. Duyck, "Sint-Kruis", Brugge 1987.
A. Van den Abeele, "Valentin Jacoby, burgemeester van Sint-Kruis", in : Brugs Ommeland, 1992, blz. 37-54.

Logementkosten Spaans leger in 1696 in Sint-Kruis
Dubriqué Eddy

Onkosten gedaan voor logement van Italiaanse ruiters in dienst van zijne majesteit van Spanje. Die deel uitmaakte van het regiment van kolonel graaf van Cygettane, bevelhebber in plaats van generaal Pignatelle. Deze troepen logeerden in Sint-Kruis van 20 oktober t/m 24 oktober 1696.
De tekst bevat de namen van de herbergiers en de naam van de herberg. De naam tussen haakjes is de huidige plaatsnaam

Jan Heggheman in den Zoeten Inval. (Moerkekse Steenweg). Heeft gelogeerd een kapitein, luitenant en een kornette ( een kornet is een standaard) met zes knechten en hun paarden. Zij verteerden 02-10-00 aan wijn, bier, eten en brandhout. Voor hun paarden aan haver, hooi en stro 01-16-08 .
Jan van Cauwenberghe in de herberg Vormeseele. (Maalse Steenweg). Heeft gelogeerd een sergeant en een soldaat. Maaltijden voor vijf dagen 01-06-00 . Voor bier, brandwijn en brandhout 01-10-04 . Veertig bonden hooi aan 5 groten per bond is in totaal 00-16-08. Voor zes vaten haver 00-17-00 . Voor nog tien bonden strooi om op te slapen en de paarden te stallen aan één stuiver de bond bedraagt 00-01-08 i
Jan Wittijnck in de Fortuijne. (Maalse Steenweg). Heeft gelogeerd een kapitein een luitenant en een kornette. Verder twee knechten en zes paarden en een vrouw. De kornette heeft verteerd aan drank, haver, hooi en strooi voor zijn paard 01-11-00. De kapitein en luitenant met hun paarden 05-29-08 
Joos de Brauwere in de Drye Conynghen. (Maalse Steenweg). Heeft gelogeerd de auditeur, kapelaan en de kwartiermeester(4) met hun paarden en knechten. Hebben verteerd voor eten, drank brandhout, haver, hooi en strooi 07-09-08 . Verder voor een voer hout 00-13-04 . Tevens was er nog een ruiter met paard en een vrouw gelogeerd. Zij spendeerden aan eten, drank, haver en hooi 00-08-00 .
Anthone Van Nieuwenhuyse in het Schaeck. (Maalse Steenweg). Heeft gelogeerd een kapitein, luitenant en een kornette met hun vrouwen, knechten, kinders en paarden. Zij hebben verteerd aan wijn, bier, brandewijn, eten, brandhout en slaping 11-00-04 . Voor hooi, haver en strooi voor de paarden 02-08-00 . Nog betaald aan de kapitein en de luitenant voor hun mondkosten zonder de knechten en de paarden 03-09-04.
Joos Vanden Berghe in het Hantbogenhof (Moerkerkse Steenweg). Heeft gelogeerd een sergeant een gerefonneerde kornet, een soldaat en de vrouw en het kind van de sergeant. Zij hebben verteerd aan eten, drinken, haver, hooi en strooi 05-01-08 .
Ignatius Verstraete in het Swarthuys. (Polderstraat). Heeft gelogeerd een sergeant, een soldaat, een vrouw en twee paarden. Zij verteerden aan eten, drinken, haver, hooi en strooi en brandewijn en slaping 02-05-00 .
Pauwels De Bruyne in het Stadhuys van Maele. (Pelderijnstraat). Heeft gelogeerd de kolonel met zijn broer de stalmeester, de adjudant met zijn vrouwen drie kinderen. Verder achttien knechten, zes ezels en achttien paarden. Zij hebben verteerd aan eten, drinken, Franse brandewijn, brandhout, brandewijn, haver, hooi en strooi voor de paarden. Kaarsen voor de wacht en de paardenknechten 22-11-07 .

1 RAB. Index Heerlijkheid van Male nr.44.
2 Pignatelli Nicola, hertog van Bisaccia. Italiaans edelman; aanhanger van Philippe V van Spanje en generaal van diens legers; heeft 1707 krijgsgevangen gemaakt. BNB~ Isenburg; Fe1dzuge, IX. 193. Hij was gehuwd met Egmont Marie-Claire, Ange1ique, gravin van Gavere. (1661-1714)BNB~ StammtafeI. VI, T.94; Feldzüge, IX, 193.
3 De officier, die bij een compagnie ruiterij de standaard droeg; in de slag was