Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

Voeding, rantsoen, genotmiddelen en het menu in W.O. II.

door Jos Rondas

De hongersnood in België
In één van zijn verslagen schrijft de chef van de Militär Verwaltung  E. REEDER dat niet enkel voedselschaarste, maar zelfs de hongersnood heerst in België ! Straffe taal, gesproken door een kenner van de toestand in België (1 dec. 1940).

Men moest toen reeds (dus voor dec. 1940) over veel geld en relaties beschikken, of de honger kwam algauw om het hoekje kijken. Dit vertaalde zich algauw in ondervoeding van jonge kinderen en ouderlingen. De poliklinieken leverden diensten tot het opsporen van ‘ondervoeding’, volgens een systeem van onderzoek via de scholengemeenschappen. Aangebrachte krasjes op de bovenarm gingen opzetten en verzweren, wat duidde op ondervoeding, daar waar een natuurlijk gevormd korstje op een gezond lichaam duidde. Lijsten werden opgesteld en de slachtoffers van ondervoeding verkregen de nodige supplementen om dit probleem op te lossen.
Winterhulp werd reeds gesticht op 29.10.1940, dankzij de medewerking van meestal vrijwilligers en donateurs bleef hierdoor heel wat leed bespaard. Soepbedeling, levertraan en voedselbedelingen in de scholen zorgden voor de opvang van de meest kwetsbare groepen uit onze samenleving.
Helaas bleek geen enkel land of grote mogendheid bereid tot hulpverlening aan de Belgische bevolking, zoals eerder wel gebeurde in W.O.I . Dus, deze keer géén “POOR LITTLE BELGIUM”!

Echter, nu komt de K.P.B. en de KOMINTERN voor de dag. Dit was uiteraard koren op hun molen. Zij voelden zich gesterkt door het niet-aanvalspact en zijn invloedssferen, waardoor zij in België de kwestie probeerden op te lossen via ‘delegatie’. Deze delegatie werd samengesteld door de secretarissen-generaal.
Aldaar in het Rusland van STALIN wou bezettingsadministratie zich het nodige graan aanschaffen. Door onze Belgische afgewerkte producten te verkopen, rekende men erop 250.000 ton graan te kopen. Onze afgewerkte producten bleken toen al noodzakelijk om de Russische kameraad-arbeiders te voeden (15.12.1940, l’Espoir). Men vergat natuurlijk wel als detail te vermelden dat de Sovjets met HITLER verbonden waren!

Directeur Olivier GERARD trok naar Moskou, voor een levering van Russisch graan (250.000 ton) tegenover Belgische afgewerkte producten. Dit alles werd een flop. Goed georkestreerd door de K.P.B. kon België geen afgewerkte goederen aanbieden die de ‘RUSKISCH’ konden dienen.

Dan maar in Duitsland proberen.  De voorzitter van Winterhulp, P. HEYMANS en Victor LEEMANS, als Secr.Gen. van Economosche Zaken en Middenstand, tevens beheerder van de buitenlandse handel slaagden natuurlijk niet in hun opzet, omdat Duitsland er reeds mee begonnen was met alles weg te roven (MILITÄRVERWALTUNG). Alle Belgische industriële producten waren toen reeds van levensbelang voor Duitsland, zijn leger en bevolking. De rapporten van de WIRTSCHAFTS ABTEILUNG GRUPPE FÜRSORGE bevestigen ons dat.
België mocht het dus vergeten en zou zelf zijn boontjes moeten doppen! Zijn plan trekken, overleven was de boodschap. Gelukkig waren er nog de jaren van haring en wonderlijke visvangsten. Ja, inderdaad, maar ook van de ongebreidelde zwarthandelspraktijken. Kommer en kwel stond onze bevolking te wachten, de anarchie en burgeroorlog waren niet veraf. De KPB trok aan het kortste eind. Uiteindelijk zou de partij van de ‘GOELAG’ zijn ware gelaat tonen !

Wat vertelt ons nu de Vuurkruisenbond Brugge in W.O.II. ?

Ik kreeg de gelegenheid de archieven van de Vuurkruisers te Brugge in te zien (gedeeltelijk). Zij ondernamen tijdens de bezetting van W.O.II inzamelingen voor hun krijgsgevangen kameraden. Families en hun fondsen zorgden voor de verzending van voedselpakket of kledingpakket. Hieromtrent enkele cijfergegevens en commentaren.

Brief Vuurkruisen Brugge, 17 Maart 1941.  Gevangenenpakketten.
Hebben op volgende datum bericht laten verschijnen betreffende gevangenen, teruggekeerden of hun huisgenoten.

27 Juli – 17 Aug – 24 Aug – 5 Okt – 12 Okt (1940)

1 Feb – 8 Feb – 23 Feb – 2 Maa (1941)
Er werd een pakket met levensmiddelen gestuurd aan alle leden Vuurkruisen. Er werd een bon voor mondvoorraad afgeleverd aan alle terugkerenden die zulks hebben gemeld.
Major Honoraire Driessens Leon-Prosper gaat samen met Dr. De Winter, voorzitter Vuurkruisenbond WVL grote hoeveelheden voedsel inzamelen!
Winterhulp treedt ook op en de Oud-Strijders worden verzocht mede te werken aan inzamelingen ten voordele van de ‘Krijgsgevangenen’.  Een eerste maal moet de omhaling uitgesteld worden wegens gemis aan verstandhouding te Brussel. De omhaling gaat dan toch door in Juli 1941.
56 Vuurcadetten verlenen hun medewerking en halen 2233 franken op, die integraal in bijzijn van Winterhulp gesteld en afgestaan worden.
Ondertussen wordt tabak en chocolade opgekocht voor de leden krijgsgevangenen. Maar het zenden van een pakje wordt bemoeilijkt omdat een blauw etiketje nodig is en de blauwe etiketjes niet gaarne door de families afgestaan worden. Na onderzoek van deze werking, rekening houdend met giften vanwege de leden, met aankopen, met overhandigen van 100 fr aan de families, aankoop van ‘sardines’, enz., komt men omtrent aan 6.000 fr., tot in Juli 1945 inbegrepen.

Februari 1942.  Al de leden worden verzocht, gedurende Maart, een verplichte buitengewone bijdrage van één frank op het bureel te komen storten. Het totaal bedrag zal bestemd worden om een ‘pakje’ aan onze Krijgsgevangen kameraden, in naam van den Vuurkruisen, te doen opsturen.
Men gelieve ons het juist adres en nodige inlichtingen te bezorgen van de nog in krijgsgevangenschap verblijvende kameraden.

15 Mei 1943.  Dat vlot niet. De krijgsgevangen leden van Brugge zijn allen officieren, op één uitzondering na: adjudant Poncelet. In 1941 is er vanwege het Rode Kruis een werking op touw gezet om alle reserve officieren beneden den graad van luitenant en alle o/off te bevrijden, als strijders van 1914-18. De aanvraag ten voordele van Poncelet is ingediend geweest, terzelfdertijd met deze van andere o/off, die intussen naar huis teruggekeerd zijn, Poncelet uitgezonderd.
Voor wat de pakjes aangaat: wat kunnen wij opsturen? En hoe dikwijls? En hebben de gevangenen, als officier, wel feitelijk gebrek aan eetwaren of andere benodigdheden?
Mad. Deuss heeft mij verzekerd dat haar broeder (majoor Deuss?) niets tekort heeft. Mad. Jacoby zegt dat haar man geschreven heeft dat zij niets moest opsturen in de eerste maand. Wie heeft er dan gebrek onder onze leden van Brugge? En kunnen wij de vrouwen van onze leden verplichten iets van ons te aanvaarden, indien zij zulks niet begeren?
Wij kunnen ons ook begeven naar de huizen van de echtgenoten teneinde te weten te komen hoe het met den afwezigen gaat. Men kan vragen of een doos pâté aangewezen kan zijn. Maar het kan ook gebeuren dat giften aangeboden worden ten voordele van ander minder bevoorrechte gevangenen (o/off of soldaten bvb. zoals het geval Deuss).
Bonte: ‘Quant donc à nos “paquets” nous voulons donc venir en aide aux prisonniers et nous sommes une section qui compte des membres dont les épouses ont tendance à dire qu’ils n’ont rien besoin. Voulons nous proposer à la Fédération, que les sections Flamandes souscrivent un certain pourcent de leur revenu au bénéfice des prisonniers Wallons, et de préférence simples soldats ?

Voici pourquoi : si les officiers flamands continuent à toucher leur traitement, il doit y en avoir autant pour les officiers wallons. Il en est de même pour les degré de nécessité. Quant aux militaires de grade subalterne (soldats) le presque totalité des soldats flamands est rentrée au foyer tandis que la majorité des soldats wallons est encore en Allemagne. Les sections flamandes ne peuvent donc faire le même effort que les sections wallonnes. Nous sommes une Fédération et notre action est basée sur la solidarité.
Si donc les sections flamandes souscrivent un pourcent de leur avoir au bénéfice, bénéfice des sections wallonnes, il pourra être dit que nous aurons vraiment fait preuve de solidarité.
D’autre part, si nous envoyons périodiquement une boîte de ‘pâté’ à nos dix officiers, au bout d’un certain temps nous avons dépensé une somme de X fr., et pendant de temps certains soldats wallons ne reçoivent peut être rien. ?
Voilà donc pourquoi j’opte pour un don d la part de toutes les sections pour pouvoir envoyer quelque chose aux prisonniers wallons, de préférence simples soldats, puisque ces derniers touchant une rénumération beaucoup moins élevée et étant donc certainement plus nécessiteux que les officiers. Cette part des sections serait par ex. fixée à 1% - 2% ou plus de leurs revenus. Je proposerais en outre que pourraient bénéficier de notre secours et de nos paquets les fils de nos membres retenus prisonniers.
Certains de nos membres ont dit aussi qu’ils préfèrent recevoir 100 fr (montant de la valeur d’un paquet de prisonniers) au lieu d’un don en nature. Après tout, il nous est beaucoup plus facile de donner 100 fr que de nous procurer certains aliments dont la conservation est parfois douteuse. Mois je pense qu’il faut laisser aux épouses le libre choix ; ou bien un don en nature, ou bien 100 francs.

3 Juli 1943. Pakjes aan de krijgsgevangenen.
Wij hebben een 10-tal conservendozen kunnen bemachtigen. Zoals in Maart zullen dus de echtgenoten van onze tien krijgsgevangenen (officieren) leden bezocht worden en elk een doos ontvangen voor hun man.
Op verzoek van Mevr. Dupont en Jacoby zullen deze laatsten elk 100 fr ontvangen en zelf een pakje opsturen. Wie een etiquet afstaat, wordt een pakje toegezonden (’t zij door tussenkomst van Brugge, ’t zij door het Federaal Bestuur).

Niet uit het oog te verliezen (volgens het officieel verslag van het Roode Kruis) dat vermoedelijk voor 1941-42; de som van 392 miljoen vanwege de krijgsgevangenen ten voordele van hun huisgezin en in 543 duizend overschrijvingen gestort werd. 10.000 oorlogsmeters zorgen nochtans voor hetzelfde getal noodlijdende krijgsgevangenen. Op het totaal van 70.000 afwezigen, zouden er dus omtrent:
10.000 noodlijdenden bestaan
26.000 loontrekkenden (die geld kunnen opsturen)
34.000 beroepsmilitairen
= 70.000 samen

Sedertdien verneemt Bonte op het secretariaat van het Roode Kruis dat het getal ‘pakjes’ bijna opgezonden is. Kan dat missen? De 80.000 lezers van het verslag van het Roode Kruis hebben de bewijzen in de hand gekregen dat de krijgsgevangenen maandelijks 5 + 8 = 13 kilogram in pakjes krijgen. Mevr. Deuss en Mevr. Jacoby hebben nogmaals verzekerd dat hun man niet klaagt.
Het is natuurlijk anders gesteld voor het lager Kader Krijgsgevangenen. Onderofficieren en soldaten moeten het met zeer weinig stellen. Daarenboven kunnen zij er tewerkgesteld worden bij Duitse burgers, boeren, zelfstandigen of in hun fabrieken. Sommigen van hen treffen het dan van goed tot zeer goed!
In de kampen ‘STALAGS’ kampt men met te weinig voedsel en de hygiëne en gezondheidszorgen zijn er meestal ontoereikend. Literatuur daarover bewijst zulks voldoende.
Hetzelfde kan bij de bevrijding over de ‘geallieerden’ gezegd worden. Daar laat men zoals gebeurd in ‘Zedelgem’ tientallen Duitse krijgsgevangenen van honger en ontbering omkomen! En ook officieren!

Cdt. A. JACOBY en zijn kinderen, Yvonne en Leon JACOBY

Ik kreeg inzag in familiearchiefstukken van Cdt. A. JACOBY n°1049 uit Sint Kruis. Deze markante officier was Vuurkruiser (W.O.I 1914-18) en werd vijf jaren vastgehouden door de Duitsers. Hij doorliep volgende OFLAG’S (Krijgsgevangenkampen voor Officieren).

In zijn dagboek “Journal de route II” vonden wij er COLDITZ – NEUENBRANDENBURG (ook het hospitaal ervan) – STARGARD – PRENZLAU – EICHSTAËT – GREIFSWALD.
Over zijn aankomst in Colditz schrijft hij: ‘Wij kregen elk twee dekens om de nacht door te brengen, bij aankomst serveert men ons hete koffie!...Alles is blijkbaar goed georganiseerd en zo gaat het verder… Onze Belgische officieren werden er blijkbaar goed verzorgd.
Ik laat hierbij enkele spijskaarten de revue passeren, van wat er zoal gegeten werd tijdens hun krijgsgevangenschap. Eigenlijk was er variatie te vinden in de spijzen hen voorgeschoteld. Je zal merken dat de gewone bevolking in België dit nooit op zijn bord kreeg tijdens de bezetting. Kwam daarbij dat de pakjesdienst uit België goed werkte, voor wie het kon betalen!

Ook laat ik hierbij een overzichtje van wat de dochter Yvonne en de zoon Leon Jacoby hun vader opstuurden aan lekkers. Ook deden zij dit voor vreemde officieren die ze zelfs niet kenden, Belgen, Engelsen, Canadezen, Fransen…  Alles wat het bevatte spaarden zij dan toch uit hun mond, om zomaar weg te schenken aan ‘hun krijgsgevangenen’.
Het was ook Cdt. A. Jacoby die zijn vrouw meldde dat hij geen gebrek had en ruim voldoende te eten kreeg.
Ook mocht de officieren per maand drie brieven schrijven en vier postkaarten. Waren zij, de Duitsers, dan zo streng? Weet je wel, officieren onder elkaar: ‘Eigen Volk Eerst’, zeker?

Spijskaarten, menu, ‘SPEISEPLAN’, OFFLAG? …

Datums
Van 17 Nov. 1943 t.e.m. 19 Nov. 1943
Van 01 Dec. 1943 t.e.m. 03 Dec. 1943
Van 04 Dec. 1943 t.e.m. 07 Dec. 1943
Van 08 Dec. 1943 t.e.m. 10 Dec. 1943
Van 15 Dec. 1943 t.e.m. 17 Dec. 1943
Van 29 Dec. 1943 t.e.m. 31 Dec. 1943
Van 01 Jan. 1944 t.e.m. 04 Jan. 1944
Van 05 Jan. 1944 t.e.m. 07 Jan. 1944
Van 08 Jan. 1944 t.e.m. 11 Jan. 1944
Van 12 Jan. 1944 t.e.m. 14 Jan. 1944
Van 15 Jan. 1944 t.e.m. 18 Jan. 1944
Van 19 Jan. 1944 t.e.m. 21 Jan. 1944
Van 22 Jan. 1944 t.e.m. 25 Jan. 1944
Van 26 Jan. 1944 t.e.m. 28 Jan. 1944
Van 29 Jan. 1944 t.e.m. 01 Feb. 1944
Van 02 Feb. 1944 t.e.m. 04 Feb. 1944
Van 05 Feb. 1944 t.e.m. 08 Feb. 1944
Van 09 Feb. 1944 t.e.m. 11 Feb. 1944
Van 12 Feb. 1944 t.e.m. 15 Feb. 1944
Van 16 Feb. 1944 t.e.m. 18 Feb. 1944
Van 19 Feb. 1944 t.e.m. 22 Feb. 1944
Van 23 Feb. 1944 t.e.m. 25 Feb. 1944
Van 26 Feb. 1944 t.e.m. 29 Feb. 1944
Van 04 Mar. 1944 t.e.m. 07 Mar. 1944
totaal: 24 stuks menukaarten. Onvoorstelbaar!

Enkele vertaalde termen uit deze menu’s
SONNABEND = Zaterdag
WEISKRAUT = soort witte kool
RINDERBRATEN = gebraden rundsvlees
SCHWARZWURZELN = zwarte wortelen of schorseneren
TUNKE = saus om te sappen
GEBACKENE SÜLZE = vlies in aspic (of vis)
ROTKRAUT = rode kool
WEISKOHL = witte kool, suikerbroodsla, …
KARTOFFEL-KLÖSE = aardappelbolletjes
WIRSING PUDDING = savooikoolbrij
SAUERKRAUT = zuurkool
KLOPS = gehaktballetje (vlees + toevoegsel groenten of kruiden)
ROSENKOHL = spruitjes
BLUMSE GEBRATEN = geurig gebakken vlees (met aroma’s, likeur, wijn, enz.)
ROTE RÜBEN = rode biet
SENF = mosterd
OBST = fruit
EINTOPFGRAUPEN = gortstamppot
KRAUTWICKEL = vlees + kruidenmengsel (bitterbal)
LAUCHGEMÜSE = prei of lookgroenten
DROPS = soort specerij
BÜCKLINGE = bokking (vis)

Officieren die ‘pakjes’ ontvingen van Yvonne en Leon JACOBY

Major W.N.N. Davies, gefangenennummer: 3598
OFLAG IX A/H.
Hospitaal van het kamp,
Wegscheide (b. Bad-Orp)
Wehrkreis KASSEL

 

An. Captain R.G. Bateson, gefangenennummer: 7
OFLAG VII D.
Tittmoning – i.d. Altenburg
Wehrkreis MÜNCHEN

 

Major Neil Macleod, gefangenennummer: 3
OFLAG VII D.
Tittmoning – i.d. Altenburg
Wehrkreis MÜNCHEN

2nd Lieutenant J.S. Broek, gefangenennummer: 19
Tittmoning – i.d. Altenburg
Wehrkreis MÜNCHEN – Kamer 25C/I

2nd Lieutenant H.T.S. Mackenzie, gefangenennummer: 1471
Tittmoning – i.d. Altenburg
Wehrkreis MÜNCHEN – Kamer 25C

2nd Lieutenant Limieux, gefangenennummer: 2658
Tittmoning – i.d. Altenburg
Wehrkreis MÜNCHEN

Soldaten – o/off  die ‘pakjes’ ontvingen van Yvonne en Leon JACOBY in 1940

Donderdag 3 Oktober 1940
aan ‘WULLES’ (officier)
1 kaas, enkele biscuits, 8 biscuits in chocolade, 1 stuk Kwatta, 1 chocoladereep citroen, 1 chocoladereep framboos, 99 suikertjes, 20 caramellen.

Woensdag 26 November 1940
1 colli met 11 grote wafels (17 franken – kostprijs).

Donderdag 28 November 1940
1 colli van 1 kg.; 3 appels, 1 doos bollen, 1 doos caramellen

Zaterdag 30 November 1940:
Leon schenkt 1 colli van 1 kg., inhoudend:
2 doosjes muntbollen zwart, 2 stukken chocolade, 34 kleine gebakjes, 1 doos smeerchoco.

Woensdag 4 December 1940
aan ‘PROVOOST’ (adjudant)
15 suikertjes, 1 doos pâté, 1 peperkoek, 1 doos ‘Liebig’, 1 doos sardines, 4 kaasjes, 5 gr. cacao

 

(datum)
aan ‘VERMEULEN’ (?)
2 stukken hesp, 1 pot boter, 5 ‘Liebig’. 
(teruggekomen!)

Vrijdag 6 December 1940:
1 pakje van 1 kg.; 31 suikertjes, 2 dozen sardines, 1 doos melk, 1 stuk chocolade

Zaterdag 7 December 1940:
1 colli staaltjes van Liebig

Cdt. A. Jacoby die van zijn kinderen Yvonne en Leon ‘pakjes’ ontving in 1940

Zaterdag 5 Oktober 1940
1 colli; 2 doosjes sardienen, 99 biscuits, chocolade, 1 doos mignoguette Côte d’Or.

Woensdag 6 November 1940
1 colli van 5 kg. (132,20 frank). 1 paar bottines, 1 doos blink.12 suikertjes, 2 dozen melk, 1 doos Cadburrys, 1 doos kunsthoning, 1 doos pâté van hesp, 2 dozen sardines, 16 blokjes Liebig, 1 pot confituur, 1 doos kaas, 3 dozen muntjes, 1 doos muntthé’s, 1 kakisjaal.

 

Cdt. A. Jacoby die van zijn kinderen Yvonne en Leon ‘pakjes’ en brieven ontving in 1941

 

Maandag 6 Januari 1941
1 colli van 5 kg.  1 peperkoek ‘Dubois’, 1 cake, 6 blokjes Liebig, 1 couque de Dinant, 2 nougat, 2 koeken ‘Royal ségal’, 1 handdoek, 1 doos vlees, 1 pot siroop ‘Tirlemont’, 20 vijgen, 1 doos radiolettes, 18 caramellen, 1 doos mignoguette Côte d’Or, ½ kg. filet d’Anvers, 1 doos fruit, 10 stukken chocolade.

Maandag 13 Januari 1941
1 colli van 5 kg.  1 doos melk, 2 dozen vlees, 1 doos sardinen, 1 handdoek, ½ kg boter, 1 doos met 100 bonbons, 1 doos confituur, 1 kg suiker, 1 doos fruit, 1 doos munt ‘Ludens’, 4 Liebig’s.

Vrijdag 17 Januari 1941
1 colli van 1 kg.  1 cake.  “Wij storten 20 franken voor een colli”.

Zaterdag 18 Januari 1941
Eén brief.

Woensdag 22 Januari 1941
1 colli van 1 kg.  20 wafels 4/4, 2 dozen kaas ‘Hollandais’, 1 doos ‘Nestrovit’, 1 doos ‘filet de maquereau’.

Donderdag 23 Januari 1941
Een brief, bijgevoegd met vermelding ‘Tobrouck est tombée – Vive les grecs – Vive les Australiens – Vive les Tommys, …’

Woensdag 29 Januari 1941
1 colli van 1 kg.  2 dozen vlees (vanwege CARDON), met brief.

Vrijdag 31 Januari 1941
1 colli van 2 kg.  1 peperkoek ‘Dubois’, 3 Liebig, 3 tomose, 3 stukken chocolade, 20 grote wafels 4/4, 1 doos hoestbonbons ‘Dupuis’, met brief.

Maandag 3 Februari 1941
1 colli van 2 kg. 12 grote wafels, 30 ‘Madeleines’, 4 stukken chocolade, 1 nougat, 1 aiglon, 1 fémina, 1 Martougin.

Woensdag 12 Februari 1941
1 colli.  1 peperkoek, 1 doos confituur, 1 doos sardines, ¼ kg boter, 1 rode borstrok (camisole).

Woensdag 19 Februari 1941
1 colli van 1 kg. (32,00 frank).  1 cake, ¼ kg. boter.

Vrijdag 21 Februari, Zondag 23 Februari, Maandag 24 Februari 1941
Brieven

Het orderboek mist verschillende bladzijden… (uitgesneden)

Zaterdag 1 Maart 1941
1 colli van 5 kg. (116,00 franken).  1 doos sardines, 1 kaas, 1 doos confituur, 1 doos vlees, 1 doos melk, 1 doos dadels, 5 blokjes OXO, 1 stuk zeep, 1 ‘ZIP’, 1 stuk chocolade ‘ananas’, 1 toiletzak, 1 peperkoek, 1 koek ‘Dubois’, 1 stuk worst, 24 grote wafels 4/4.
Met brief een kaart voor Gillet.

Zondag 2 Maart 1941 : 1 zichtkaart voor papa.
Maandag 3 Maart 1941 : een brief
Dinsdag 4 Maart 1941 : een brief
Maandag 10 Maart 1941 : zichtkaart
Dinsdag 11 Maart 1941 : brief
Vrijdag 14 Maart 1941 : brief
Zaterdag 15 Maart 1941 : brief
Zondag 16 Maart 1941 : brief
Dinsdag 18 Maart 1941 : brief
Zondag 23 Maart 1941 : brief
Maandag 24 Maart 1941 : brief
Dinsdag 25 Maart 1941 : brief …

… Waaruit blijkt dat het mogen ontvangen van brieven niet streng beteugeld werd, wat voor de gewone ‘Piot’ niet het geval was.

Maandag 17 Maart 1941
1 colli van 2 kg (vanwege mevr. CARDON) (102 franken).  3 dozen sardines, 2 dozen roze zalm, 1 doos krab, 2 dozen pâté ‘Zwan’.

Woensdag 19 Maart 1941
1 colli van 2 kg. (78,40 fr).  1 doos dadels ‘B en D’, 15 grote wafels 4/4, 2 dozen caramellen ‘Ducs’, 1 doos muntjes ‘Martougin’, 1 zak bollen ‘Allemand’, 1 stuk chocolade vanille van ‘Callebout’, 1 stuk chocolade rose van Callebout, 3 stukken chocolade ‘Aiglon velours’, 3 blokken OXO (2x3), 1 doos sardines ‘Sumac’, 1 doos sardines ‘Soc’, ½ kg boter (2x ¼ ).

Woensdag 26 Maart 1941
1 colli van 2 kg. (83,85 fr.). 1 doos ‘Tartina’, 1 doos dadels, 2 stukken chocolad crème ‘Callebout’, ½ pak chocolade ‘Callebout’, 500 gr. hesp, 300 gr. verse boter.

Zaterdag 5 April 1941
1 colli van 5 kg. (161,50 fr.). 18 caramellen, 1 kramiek hart, 1 doos ‘Nestrovite’, 1 wild cherry, 1 dubbele bouchée ‘Côte d’Or’, 1 nougat met fruit Côte d’Or, 1 stuk chocolad Côte d’Or melk, 1 doos ‘Ballons de Tournai’, 1 Paasei, 1 doos fruit abrikoos, 1 doos fruitsalade, 1 doos cornedbeef, 1 cake van het huis, 1 doos gecondenseerde melk, 1 doos sardines ‘béjo’, 1 doos sardines ‘orgueil’, 250 gr boter, 1 stuk Hollandsche kaas, 1 doos confituur ‘Reine Claude’, 1 peperkoek ‘Hollandais’.

Zaterdag 19 April 1941
1 colli van 2 kg. (35,00 fr.). 48 grote wafels 4/4, 250 gr boter.

Vrijdag 25 April 1941
1 colli van 2 kg. (37,00 fr.). 11 grote wafels, 350 gr. boter, 2 stukken chocolade ‘Kwatta’, 1 stuk chocolade melk ‘Côte d’Or’, 1 stuk chocolade ‘Mignoguette’.

Zaterdag 3 Mei 1941
1 colli van 5 kg. (128,50 fr.). 1 peperkoek ‘Dubois’, 27 noten, 1 doos sardines, 1 doos cornedbeef, 1 pot confituur ananas, 1 doos confituur ‘Reine Claude’, 82 suikertjes, 1 doos muntjes ‘Ludens’, 1 cake, 200 gr boter, 1 doos bollen, 1 handdoek, ½ chocolade, 2 stukken chocolade ‘Kwatta’.

Zaterdag 10 Mei 1941
1 colli van 2,5 kg. (48,00 fr.). 21 Couques de Dinant of Reims, 1 doos sardines, 2 stukken chocolade ‘Kwatta’, crème, 2 stukken chocolade ‘Kwatta’ noten, 1 doos confituur ‘Reine Claude’, ½ peperkoek, 10 couques de Reims, 1 handdoek, 350 gr. boter.

Zaterdag 31 Mei 1941
1 colli van 5 kg.  2 cakes, 2 dozen jam ‘Reine Claude’, 1 doos confituur van ‘Blauwe Pruimen’, 1 doos vlees, 1 doos pralines, 1 doos sardines, 400 gr. boter, 1 doos speculoos, 2 stukken chocolade ‘Callebout’, 4 stukken chocolade ‘Kwatta’, 5 latten chocolade, 1 cigarillos, 1 pakje sigaretten St. Michel, 1 pakje Belga, 1 Troupe 3,50 fr., 1 doos Nestrovit, 1 Boule Américaine.

Vreemde officieren die ‘pakjes’ toegestuurd kregen van Yvonne en Leon Jacoby in 1941

Maandag 6 Januari 1941
1 colli van 1 kg aan MAC LEOD.  1 peperkoek, 12 OXO blokjes, 2 chocoladerepen ‘Kwatta’, 24 suikertjes, 1 doos pâté, 1 pakje sigaretten, 4 chocoladerepen ‘Côte d’Or’.

1 colli van 1 kg aan DAVIES. 1 cake.

Dinsdag 7 Januari 1941
1 colli van 1 kg aan BROEK.  2 stukken chocolade ‘Kwatta’, 1 pakje sigaretten, 2 pralines, 2 caramellen ‘Victoria’, 1 peperkoek, 24 suikertjes, 12 blokjes ‘Liebig’, 1 doos ‘Liebig’ extra, 4 stukken chocolade ‘Côte d’Or’.
1 colli van 1 kg aan BATESON. 2 stukken chocolade ‘Kwatta’, 1 pakje sigaretten, 2 pralines, 2 caramellen ‘Victoria’, 1 peperkoek, 24 suikertjes, 12 blokjes ‘Liebig’, 1 doos ‘Liebig’ extra, 4 stukken chocolade ‘Côte d’Or’.

Vrijdag 31 Januari 1941
1 colli van 2 kg aan GILLET. 20 grote wafels 4/4, 3 OXO, 22 suikertjes, 3 stukken chocolade, 1 doos vlees, 1 stuk peperkoek.

Donderdag 6 Februari 1941
1 colli van 2 kg aan BROEK. 1 kleine cake, 2 OXO, 12 suikertjes, 3 stukken chocolade ‘Côte d’Or, 1 stuk chocolade ‘Aiglon’, 1 nougat, 1 stuk chocolade ‘Kwatta’, 1 diabolo, 1 pakje sigaretten, 1 pot confituur, 1 doos vlees.

Vrijdag 7 Februari 1941
1 colli van 2 kg aan MACLEOD. Zonder inhoudsopgave !

Zaterdag 8 Februari 1941
1 colli van 2 kg aan DAVIES (58,60 fr.). 1 doos vlees, 1 doos confituur, 8 OXO, 1 nougat, 1 bouchée, 1 ‘Kwatta’, 1 diabolo, 12 suikertjes, 1 pullover, 1 stukje peperkoek, 2 pakjes sigaretten, 2 stukken chocolade ‘Côte d’Or’.

In het orderboek werd opgetekend: ‘Radio Belge parle de: WAGAN – Soldat de Verdun, Père de la France. Si l’on revoit Laval c’est que cela va plus mal tra-la-la…’

 

Donderdag 27 Februari 1941
1 colli van 2 kg aan BATESON. (49,10 fr.).  1 doos vlees, 1 doos confituur, 1 stukje peperkoek, 8 OXO, 2 pakjes sigaretten, 1 bouchée, 1 Kwatta, 2 stukken chocolade ‘Côte d’Or’, 1 Aiglon, 1 diabolo, 24 suikertjes.

Zaterdag 8 Maart 1941
1 colli van 2 kg aan BROEK. (39,80 fr.). 1 pakje sigaretten ‘Belga’, 1 pakje sigaretten ‘Silver Dollar’, 14 suikertjes, 1 pot confituur, 2 stukken chocolade ‘Aiglon velours’, 1 bouchée ‘Fémina’, 1 crème ‘Victoria’, 20 grote wafels 4/4.
1 colli van 2 kg aan DAVIES (38,30 fr.). 1 stuk chocolade ‘Callebaut’, 2 stukken chocolade ‘Crème Aiglon’, 2 stukken chocolade ‘Côte d’Or’, 1 doos confituur, 18 grote wafels 4/4, 1 pakje sigaretten ‘Belga’, 1 pakje sigaretten ‘Silver Dollar’.

Zaterdag 15 Maart 1941
1 colli van 2 kg aan MAC LEOD. (44,40 fr.). 1 doos confituur, 18 grote wafels 4/4, 2 pakjes sigaretten ‘Boule Americaine’, 14 suikertjes, 1 stuk chocolade ‘Victoria’, 1 bouchée, 2 stukken chocolade, 1 pakje sigaretten ‘Belga’.
1 colli van 2 kg aan MAC KENZIE (44 fr.). 1 pot confituur ‘Reine Claude’, 1 pot confituur ‘Abrikoos’, 1 stuk chocolade crème ‘Aiglon’, 1 stuk chocolade crème ‘Callebaut, 2 stukken chocolade ‘Aiglon’, 14 suikertjes, 15 grote wafels 4/4, 1 bouchée, 1 chiclet (kauwgum), 1 pakje sigaretten ‘Belga’, 1 pakje sigaretten ‘Boule Americaine’, 1 pakje sigaretten ‘Reszkens’.

Dinsdag 18 Maart 1941
1 colli van 2 kg aan LIMIEUX. (38,60 fr.). 31 suikertjes, 1 pot jam ‘abrikoos’, 1 pakje caramellen ‘Ducs’, 2 OXO, 15 grote wafels 4/4, 1 diabolo, 1 pepermunt gum, 2 pakjes sigaretten ‘Belga’, 1 pakje sigaretten ‘Boule Americaine’, 2 stukken chocolade crème ‘Callebaut’, 2 stukken chocolade ‘Aiglon Velours’.

Woensdag 26 Maart 1941
1 colli van 2 kg aan GILLET. (52,60 fr.). 1 doos ‘tartina’, 1 stuk chocolade ‘Callebaut’, 1 stuk ‘Martougin’, 2 stukken Aiglon, 1 pakje sigaretten ‘Caporal’, 1 pakje ‘Belga’, 1 pakje ‘Boule Americaine’, 24 suikertjes, 1 Engelse cake.

Vrijdag 28 Maart 1941
1 colli van 2 kg aan DAVIES. (43,90 fr.).  1 doos ‘tartina’, 1 Vlaamse cake, 1 pakje sigaretten ‘Belga’, 32 suikertjes, 2 pakjes sigaretten ‘Boule Americaine’, 1 sigaar, 1 stuk chocolade ‘Callebaut’, 1 munt, 1 stuk chocolade ‘Martougin’, 2 stukken ‘Côte d’Or’, 1 stuk peperkoek.
1 colli van 2 kg aan BROEK. (42,85 fr.). 1 Vlaamse cake, 1 sigaar, 1 pakje sigaretten ‘Belga’, 1 pakje ‘Boule Americaine’, 1 pakje Freszke, 1 munt, 1 stuk chocolade ‘Callebaut’, 1 stuk ‘Martougin’, 2 stukken ‘Côte d’Or’, 16 suikertjes, 1 stuk peperkoek.
1 colli van 2 kg aan BATESON. (45,65 fr.). 1 Vlaamse cake, 1 sigaar, 1 munt, 2 pakjes ‘Belga’, 16 suikertjes, 2 pakjes ‘Boule Americaine’, 2 stukken chocolade ‘Callebaut’, 1 stuk ‘Martougin’, 2 stukken melkchocolade ‘Côte d’Or’, 1 stuk peperkoek, 2 stukken chocolade ‘Aiglon velours’, 1 doos pruimenconfituur.

Zaterdag 5 April 1941
1 colli van 2 kg aan MAC LEOD. (38,00 fr.). 1 cake ‘Flamand’, 2 stukken ‘Callebaut’, 2 stukken ‘Côte d’Or lait’, 1 stuk Kwatta, 2 pakjes sigaretten ‘Boule Americaine’, 1 pakje ‘Belga’, 1 sigaar, 2 stukken peperkoek, 16 + 16 suikertjes, 1 doos Engelse thé.
1 colli van 2 kg aan LIMIEUX. (31,40 fr.). 1 Vlaamse cake, 2 stukken ‘Callebaut’, 2 stukken ‘Côte d’Or lait’, 1 pakje sigaretten ‘Belga’, 1 pakje ‘Boule Americaine’, 20 suikertjes, 1 sigaar, 1 stuk peperkoek.
1 colli van 2 kg aan MACKEMPIE (MAC KENZIE !?). (35,00 fr.). 1 cake ‘Flamand’, 2 pakjes ‘Belga’, 2 pakjes ‘Boule A’, 1 pakje ‘Troupe’, 2 stukken chocolade ‘Callebaut’, 2 stukken ‘Côte d’Or lait’, 16 suikertjes, 1 sigaar, 1 stuk peperkoek.

Zaterdag 3 Mei 1941
1 colli (van Yvonne) van 1,5 kg aan DAVIES. (39,00 fr.). 18 Madeleines, 21 suikertjes, 1 pot jam ‘Reine Claude’, 2 pakjes cigarillos, 1 pakje ‘Belga’, 1 pakje ‘Boule A’, 1 pak tabak, 2 chocoladestukken ‘Kwatta’, 1 stuk ‘Callebaut, 1 stuk chocolade ‘Crème’.
1 colli (van Leon) van 1,5 kg aan BROEK. (35,00 fr.). 18 Madeleines, 21 suikertjes, 1 pakje cigarillos, 1 stuk crème chocolade, 1 pakje ‘Belga’, 1 stuk chocolade ‘Kwatta’, 1 pakje ‘Boule A’, 1 stuk ‘Callebaut’, 1 pakje tabak, 1 pot jam.
1 colli (van Yvonne) van 1,5 kg aan MACKEMPIE (MAC KENZIE !?). (31,20 fr.).  18 Madeleines, 21 suikertjes, 1 pot confituur ‘krieken’, 1 pakje tabak, 1 pakje ‘Belga’, 1 pakje ‘Boule A’, 1 stuk chocolade ‘Crème’, 1 stuk ‘Kwatta’, 1 stuk ‘Callebaut’.
1 colli (van Yvonne) van 1,5 kg aan BATESON. (31,20 fr.).  18 Madeleines, 21 suikertjes, 1 pot jam ‘Abricot’, 1 pakje tabak, 1 pakje ‘Belga’, 1 pakje ‘Boule A’, 1 stuk chocolade ‘Kwatta’, 1 stuk ‘Callebaut’, 1 stuk ‘Crème’.
1 colli (van Leon) van 1,5 kg aan MACLEOD. (31,20 fr.). 18 Madeleines, 21 suikertjes, 1 jam ‘Krieken’, 1 pakje tabak, 1 pakje ‘Belga’, 1 pakje ‘Boule A’, 1 stuk crème chocolade, 1 stuk ‘Kwatta’, 1 stuk ‘Callebaut’.
1 colli (van Leon) van 1,5 kg aan LIMIEUX. (31,20 fr.) 18 Madeleines, 21 suikertjes, 1 pot jam van ‘Krieken’, 1 pakje tabak, 2 pakjes ‘Belga’, 1 pakje ‘Boule A’, 1 stuk chocolade ‘Kwatta’, 1 stuk crème chocolade, 1 stuk ‘Callebaut’.

Zaterdag 10 Mei 1941
1 colli van 2 kg aan GILLET. (51,50 fr.). 19 cakes in papier gewikkeld, 1 doos sardines, 1 stuk ‘Callebaut’, 1 stuk ‘Kwatta’, 1 stuk crème chocolade, 1 doos confituur van ‘Pruimen’, ½ peperkoek, 11 Madeleines, 1 pakje ‘Belga’, 1 cigarillo, 1 pakje ‘St.Michel’, 1 pakje ‘Boule A’.

Zaterdag 7 Juni 1941
1 colli (van Leon) aan Capitaine BATESON.  1 doos confituur, 1 cigarillo, 2 ‘Liebig’, 1 stuk ‘Callebaut’, 1 stuk ‘Côte d’Or’, 2 stukken chocolade crème, 18 suikertjes, 1 pakje ‘Boule Americaine’, 1 pak tabak, 1 tomose, 2 pakjes ‘Belga’, 20 cakes.
1 colli (van Yvonne) aan Luitenant BROEK. 1 doos confituur ‘Citroen’, 1 cigarillo, 1 ‘Liebig’, 1 tomose, 1 stuk ‘Callebout’, 1 stuk ‘Côte d’Or’, 1 stuk crème chocolade, 1 pakje ‘Boule Nationale’, 2 pakjes ‘Belga’, 1 pakje ‘Boule A’, 1 pakje tabak, 18 suikertjes, 20 cakes, 1 ‘groene kaart’.
1 colli (van Yvonne) aan Major MACLEOD. 18 suikertjes, 1 cigarillo, 1 chocolademelk crème, 2 ‘Liebig’, 1 stuk ‘Côte d’Or’, 1 stuk ‘Callebaut’, 1 tomose, 2 pakjes ‘Belga’, 1 pakje ‘Boule A’, 1 pakje tabak, 1 pot confituur, 20 cakes.
1 colli (van Yvonne) aan Luitenant LIMIEUX. 18 suikertjes, 1 cigarillo, 2 pakjes ‘Belga’, 2 ‘Liebig’, 1 tomose, 1 pakje ‘Boule Nationale’, 1 stuk ‘Callebaut’, 1 stuk ‘Crème’, 1 stuk ‘Côte d’Or’, 1 pot confituur, 1 pakje ‘Belga’, 1 pakje tabak, 20 cakes.
1 colli (van Leon) aan Luitenant MACKENZIE. 18 suikertjes, 1 cigarillo, 2 pakjes ‘St.Michel’, 1 pakje ‘Belga’, 1 tomose, 1 pak tabak, 2 ‘Liebig’, 1 pot confituur ‘Krieken’, 1 stuk chocolade ‘Callebaut’, 1 stuk ‘Côte d’Or’, 1 stuk crème, 20 cakes, 1 green card.
1 colli (van Leon) aan Major DAVIES. 18 suikers, 1 cigarillo double, 1 pakje ‘Boule Nationale’, 2 pakjes ‘Belga’, 2 ‘Liebig’, 1 tomose, 20 cakes, 3 ‘Liebig’, 24 suikertjes, 1 pot jam ‘Citron’, 2 stukken chocolade ‘Crème’, 1 stuk ‘Callebaut’, 2 stukken fondant chocolade ‘Côte d’Or’, 1 pak ‘Belga’ double, 1 green card.

Besluit
Uit de gegevens mij ter beschikking gesteld, blijkt dat door de familie A. JACOBY in de periode van Oktober 1940 tot Juni 1941, ttz. 9 maanden, 40 ‘pakjes’ werden verstuurd naar hun geallieerde kennissen officieren. Deze ‘pakjes’ varieerden in gewicht van 1 kg tot 3 kg.
Vader A. JACOBY mocht in dezelfde periode 20 ‘pakjes’ ontvangen, variërend van 3 tot 5 kg.
Wat daarbij opvalt is de inhoud, hoe overwegend genotmiddelen zoals tabak, sigaren, cigarillo’s en sigaretten toegestuurd werden naar de geallieerde officieren.  Het waren vooral ook zoetigheden als biscuits, cakes, peperkoeken, wafels, bonbons en chocolade die hoge toppen scheerden.
In mindere mate constateren we vlees- en visconserven, confituren, gedroogd fruit zoals dadels en vijgen. We vinden ook soorten thee of hoestbollen terug, naast oplosbare smaakmakers als OXO en Liebig.  Er werd zeer weinig kledij opgestuurd, evenmin veel hygiënische producten zoals zeep, scheerzeep, scheermesjes, en dergelijke.
Daaruit moet men besluiten dat onze Heren Officieren niet kampten met een gebrek aan basisvoedsel. Veeleer mankeerden ze versnaperingen en rookartikelen, waaraan ze behoefte hadden.
Dit was toch wel anders bij ‘den Troep’ gevangenen. Het regime was er strenger, het eten soms erbarmelijk, net zoals de huisvesting en de persoonlijke hygiënische conditie tekort schoten.
Wat er ook van zij, het verwonderde mij alleszins dat er zoveel luxe artikelen voorkwamen binnen de beschikbare gegevens, die ik kon raadplegen.  In oorlogstijd en zeker in 1941, vertegenwoordigden sigaretten zeker een luxe artikel, alleen op de bon met ‘zegeltjes’ te verkrijgen of op de zwarte markt !
Zelf was ik een oorlogskind: in 1941 of gedurende de ganse oorlog at ik nooit chocolade! Ik kende niet eens het bestaan ervan. Wij konden ons dat thuis niet veroorloven! Mijn vader was beroepsmilitair, tewerkgesteld bij het Roode Kruis en in het gevangeniswezen. Sporadisch kwam er eens een doosje sardines op tafel, stiekem verkregen door dit bij het Roode Kruis achter te houden, waar de bazen het niet al te nauw namen met een eerlijke verdeling naar de ‘krijgsgevangenen’ toe !?

In elk geval mijn hoed af voor het nemen van zoveel afstand van luxe producten, in een voor de familie JACOBY moeilijke tijd gedurende W.O.II.
Wat moet het dan niet geweest zijn voor de minder begoede families, wiens vaders en zonen als gewone krijgsgevangenen behandeld en vastgehouden werden !? Gelukkig voor de geschiedenis bestaat daarover voldoende literatuur, in ego verhalen beschreven door de simpele ‘Piot’ die het allemaal aan den lijve ondervond.

Het blijft wachten op de eerste licentiaat aan de ‘Militaire School’, onze kweekschool voor officieren, die op een doorgedreven manier zijn doctoraatsverhandeling aan dit onderwerp wil toewijden. 

Jos Rondas, Blankenberge, 16 Mei 2009